Wijnandsrade. Zomaar een dorp in het Zuid-Limburgse heuvelland. Een dorp als zo vele. Met een plukje huizen, een kerk, een gemeenschapshuis, een dorpscafé, een bloeiend verenigingsleven en een paar afgelegen gehuchten met hun karakteristieke boerderijen, glooiende velden, geurende boomgaarden en kronkelende wandelpaden. Maar ook een dorp dat als zovele vecht tegen de toenemende vergrijzing, steeds minder maatschappelijke voorzieningen en de oprukkende verstedelijking.

Wijnandsrade. Zomaar een dorp in het Zuid-Limburgse heuvelland. En daar gaat dit hele boekwerk over. Daar moet dan wel een heel goede reden voor zijn aan te voeren. Wat dit eeuwenoude kerkdorp met zijn omringende gehuchten (Brommelen, Laar, Swier en de Vink) voor ons zo bijzonder maakt is dat het er in de eenentwintigste eeuw heerlijk wonen en prettig toeven is, terwijl de rijke geschiedenis en de goede oude tijden er gewoon nog voor het oprapen liggen. Alle verwoede pogingen van achtereenvolgende veroveraars en bezetters uit (onder meer) Oostenrijk, Spanje, Holland, Frankrijk en Duitsland ten spijt. En ook al is dit karakteristieke dorpje in de loop der eeuwen van een voormalige ‘Heerlyckheid’ en een zelfstandige gemeente inmiddels gedegradeerd tot een van de vijf dorpjes van de gemeente Nuth aan de rand van de opdringerige ‘Parkstad Limburg’, Wijnandsrade is eigenlijk altijd gewoon zichzelf gebleven.

Wat dit dorp voor ons kenmerkt en zo bijzonder maakt is dat het in feite nog steeds het harmonieuze plaatsje is, dat lang geleden heel natuurlijk is ontstaan en dat nadien – ondanks alle turbulente ontwikkelingen – altijd herkenbaar zichzelf is gebleven. Misschien wel omdat de bewoners van Wijnandsrade zich in de loop der eeuwen steeds aan hun natuurlijke omgeving hebben aangepast en niet omgekeerd. En dat vonden wij reden genoeg om dit boek met heel veel plezier en vol overtuiging samen te stellen.
‘Wijnandsrade BinnensteBuiten’ is een gevarieerd heemkundig boekwerk geworden, dat wij als een soort mozaïek hebben opgebouwd en dat een vrij compleet – maar natuurlijk nooit volledig – beeld oplevert van dit mooie en karakteristieke Zuid-Limburgse dorp.
Deze publicatie bevat enkele bijdragen die heel ver terug gaan in de tijd; waaronder een gedetailleerde beschrijving van alle tot dusver achterhaalde archeologische vondsten op het grondgebied van Wijnandsrade en een uitgebreid overzicht van de oudheidkundige ontdekkingen in de andere dorpen van de gemeente Nuth, waarnaast een historische verhandeling over de vele beroemde bezoekers die het plaatselijke kasteel in de loop der eeuwen hebben aangedaan.

‘Wat dichter bij huis’, maar inmiddels toch ook alweer een tijdje geleden, bieden wij u in een tweetal bijdragen een chronologische impressie aan van het onderwijs ter plaatse en beschrijven wij een nog altijd populaire bedevaart, die sinds de tweede helft van de negentiende eeuw jaarlijks vanuit Wijnandsrade trouw naar de basiliek in Sittard trekt. Daarnaast schetsen wij de boeiende geschiedenis van ‘de Jonge Boeren van Wijnandsrade’ (een afdeling van de LLTB, die in het midden van de vorige eeuw gedurende enkele tientallen jaren een bloeiend bestaan heeft geleid). En verder laten wij de laatste door de Kroon benoemde burgemeester van Wijnandsrade uitgebreid aan het woord en krijgt u een indringend beeld van de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Limburg in zijn algemeenheid en in Wijnandsrade in het bijzonder.
Voor een indruk van het Wijnandsrade van vandaag de dag hebben wij gekozen voor een sfeerimpressie van het plaatselijke Cultuur- en Folklorefestival en bijdragen over een tweetal springlevende verenigingen: de koninklijk erkende fanfare St. Caecilia en de jubilerende heemkundevereniging ‘Vrienden van Wijnandsrade’.
Tussen deze hoofdartikelen in treft u ontmoetingen aan met markante personen, die een speciale band met Wijnandsrade hebben. Een overzicht van de belangrijkste jaartallen uit de plaatselijke geschiedenis completeren dit boekwerk.